Wat is de Piriformis en wat is het syndroom?

De m. piriformis is één van de bilspieren (een diepliggende), die loopt van het sacrum naar de binnenzijde van het proximale deel van de trochanter major en is erg gevoelig voor overbelasting, waardoor die behoorlijk op kan zetten en zelfs spierknopen/-verhardingen kan gaan vormen. Tot zover is er nog niet veel aan de hand. Maar omdat daar direct onder de zeer belangrijke zenuw n. ischiadicus loopt wordt die dan al heel gauw afgeklemd, met als gevolg pijnlijke bil, met uitstraling naar heup en (boven)benen met steken tot zelfs pijn en steken in achterzijde onderbenen en tintelingen tot in de voeten. Bovendien lopen daar ook nog belangrijke bloedvaten tussendoor, wat ook voor een verstoorde bloedsomloop kan zorgen. Een complexe situatie dus. Maar niet een die onoplosbaar is. Hij moet echter wel adequaat behandeld worden, want naast het ongemak kan een opgezwollen en gespannen piriformis ook de geslachtszenuwen afknellen, hetgeen bij mannen niet alleen pijn in de geslachtsdelen kan veroorzaken maar ook impotentie tot gevolg kan hebben en pijn in het rectale gebied bij beide seksen.

Angels!

Er is echter een probleem. De n. ischiadicus vindt zijn oorsprong in de zenuwwortel vanuit de lumbale wervelkolom (L5-S1). Er moet dus eerste worden uitgesloten dat er sprake kan zijn van een laesie aan de wervels of tussen wervelschijven (breuk/barst/verschuiving/kanteling) die verantwoordelijk gesteld kunnen worden voor de klachten. Ook moet een geblokkeerd SI-gewricht of te slappe gewrichtsbandjes uitgesloten worden. Dan pas komt een de mogelijkheid van het piriformissyndroom om de hoek kijken. De bovenstaande factoren geven dezelfde symptomen. Alleen zal de plaats van oorsprong verschillen. Een laesie bij de zenuwwortels zal beginnen met rugpijn; is het SI-gewricht de schuldige, zal de pijn aan de achterzijde van het bekken eerst ervaren worden en bij een piriformis syndroom zal die vanuit de bilstreek komen. Maar allen hebben uitstraling naar het been tot gevolg. Noot: een uitstralende pijn richting lies en voorzijde been, kan ook duiden op een SI-stoornis of beklemming van de n. femoralis. Dit komt vaak voor bij afstandlopers en sprongsporten en heeft meestal te maken met vergrootte paslengte of krachtige (lengte)spagaatachtige bewegingen

Veroorzakende factor

De hoofdoorzaak ligt bijna altijd in overbelasting, door welke omstandigheid dan ook. Het kan met houding en bewegingspatroon te maken hebben in werk-, thuis-, en/of vrije tijd situatie, maar ook anatomische achtergronden hebben. Dat laatste moet door specialisten onderzocht en verholpen worden. Ik beperk mij tot de paramedische kant van deze aandoening. Nu is het natuurlijk in de eerste plaats zaak uit te vinden wat de overbelasting veroorzaakt en ten tweede om die op te heffen, want als daar niets aan gedaan wordt zal het probleem nooit worden opgelost of zal het (zelfs na schijnbare genezing) t.z.t. met de regelmaat terugkomen en een chronisch karakter kunnen krijgen. Maar de juiste behandeling is natuurlijk ook van eminent belang. Het gebeurt regelmatig dat deze aandoening niet door de (para)medici herkend wordt of door te weinig kennis niet adequaat behandeld.

Behandeling

De behandeling begint heel simpel bij jezelf; met het niet meer belasten van de aangedane regio. Want hoe meer je de spier irriteert, hoe meer gefrustreerd hij raakt en contrareactie die zal geven. Toch betekent dit niet, stilzitten en afwachten; er moet actief bewogen blijven worden. Dat zal door een goede bloedcirculatie - waarbij er door de pompwerking meer zuurstof en voedingsstoffen kunnen worden aangevoerd en afvalstoffen worden afgevoerd - het genezingsproces bevorderen. En het gebeurt regelmatig, dat de klacht als de juiste maatregelen in acht worden genomen, plotseling spontaan kan verdwijnen. Gebeurt dit niet, zal de knoop/verharding eruit moeten worden gemasseerd. Dat vergt zowel een hardhandige en pijnlijke als voorzichtige aanpak door de therapeut (sportfysio of sportmasseur). Er moeten gedoceerd en gericht krachtige (vooral dwarse, circulaire en pulserende) fricties gegeven worden op de knoop. Zelf gebruik ik daarbij shiatsu en triggerpoint techniek. Dan is het zaak om de spier weer wat met sederende massage tot rust en ontspanning te brengen om hem vervolgens voorzichtig te gaan rekken.

Zelftherapie en hersteltijd

En verder moet de therapeut rekkingsoefeningen instrueren om zelf thuis te kunnen uitvoeren. Want niet de therapeut geneest - die geeft de aanzet - maar je moet het grootste deel zelf doen. Dagelijks op de juiste wijze meerdere malen oefenen geeft meer resultaat dan 1 à 2x in de week naar de therapeut. Het is dan de kunst om in het begin de pijngrens niet te overschrijden en wanneer er een begin van herstel zichtbaar wordt met beleid de intensiteit langzaam en geleidelijk te gaan opvoeren tot net over de pijngrens heen, waardoor die steeds een beetje verschuift. Hoe snel e.e.a. zal gaan is niet te voorspellen. Dat hangt van zoveel factoren af. Voor de één is het met een paar maanden bekeken en voor de ander kan het een jaar of langer duren.